weiblicher akt 10 – liebe jelinek

LIEBE JELINEK

Liebe Jelinek, of is liefde een naar sprookje?

‘De moeder snurkt luid in haar bedhelft (…) bij haar heeft vele jaren geleden, eveneens in dit bed, begeerte geleid tot het heilig moederschap, en de begeerte is stopgezet zodra dit doel bereikt was. (…) Nu laat Erika zich in haar eigen bedhelft glijden (…) Erika heeft zich niet gewassen (…) ze ruikt sterk naar haar eigen zweet, als een dier in een kooi waar zweetlucht en wildernisgeur zich concentreren en niet weg kunnen, want de kooi is te klein. (…) Het is een basisvoorwaarde voor liefde dat we ons opgewaardeerd voelen omdat een ander ons een voorkeursbehandeling geeft. Erika bijt zich vast in de moeder. De moeder begint Erika te slaan om haar af te weren.’

Zie verder de fantastische verfilming van bovenstaande scène uit ‘De pianiste’ in de gelijknamige film van Michael Haneke met in de rol van de moeder Annie Girardot en Isabelle Huppert als de dochter. Een liefdes-gevecht scène zonder weerga.
Hier begint de tiende editie van de Weiblicher Akt: Liebe Jelinek: hoezeer wordt je liefdesleven als vrouw bepaald door de liefdesverhouding met je moeder?

Nog altijd op zoek naar hoe we aan onze beelden en verwachtingen over de liefde komen gaan we na Marguerite Duras bij Elfriede Jelinek (1946) te rade. Waar Duras ons meevoerde in een levenslange poging om haar eerste liefdeservaring als vijftienjarig meisje in Indochina onder woorden te brengen stuiten we bij Jelinek meteen op de provocatie:

‘Liefde kan alleen bestaan tussen gelijken en is daarom onmogelijk tussen man en vrouw, jammer dat ik niet lesbisch ben’.

Welk beeld gaat deze schrijfster, die een ster is in het onthullen van clichés, ons laten zien van de liefde en de vrouwelijke beleving hiervan.
Met diverse fragmenten uit haar romans, interviews en natuurlijk ook uit De prinsessendrama’s: De dood en het meisje (2003), waarin ze vrouwelijke iconen (oa. Jackie Kennedy, Sylvia Plath en Ingeborg Bachmann) aan het woord laat, die in het werkelijke leven het gevoel hadden (mond)dood te zijn gemaakt door de man. Elfriede grijpt hierbij terug naar oeroude sprookjesheldinnen als Doornroosje en Sneeuwwitje. Marie Louise von Franz, schrijfster van De vrouw in het sprookje (1980), gaat ons helpen bij de interpretatie van deze oude mythes en laat zien dat de motieven en het gedrag van deze sprookjesheldinnen nog altijd een waardevolle, pre-Freudiaanse, spiegel voor ons kunnen zijn.

In coproductie met De Roovers speelt Maatschappij Discordia Liebe Jelinek, of is liefde een naar sprookje?, deel 10 in de reeks Weiblicher Akt; voorstellingen gemaakt vanuit het vrouwelijk perspectief.

Van en met: Sara de Bosschere (De Roovers), Annette Kouwenhoven, Miranda Prein en in een speciale rol Jan Joris Lamers.

Voorlopige Speellijst 2020:
di 18 t/m za 29 feb (behalve zo en ma) Frascati, Amsterdam
di 3 t/m do 5 maart, Theater Kikker, Utrecht
di 10 maart, Theater Bouwkunde, Deventer
vr 20 en za 21 maart, Monty, Antwerpen
ma 30 maart, Theater aan de Rijn, Arnhem
za 4 april, Theater Rotterdam, Rotterdam
di 7 en wo 8 april, Toneelschuur, Haarlem
di 14 april, Cinetol, Amsterdam
vr 17 april, Theater Ins Blau, Leiden
wo 29 en do 30 april, Kaaitheater, Brussel

foto’s Ferry André de la Porte